بی اعتمادی مردم از چه زمانی و به چه نهاد با ارگانی؟

ماخذ: یورو نیوز

جریان زلزله هفته گذشته در مناطق مرزی ایران و عراق، بیش از ۴۰۰ نفر جان خود را از دست داده و هزاران نفر نیز مصدوم شدند. این زلزله مرگبارترین زلزله سال جاری میلادی (۲۰۱۷) در جهان به شمار میرود و سبب اندوه بسیاری از مردم در سراسر جهان شد.

در جریان این زلزله بسیاری از شهروندان عادی و همچنین افراد سرشناس با انتشار فراخوان در شبکههای اجتماعی به جمعآوری کمکهای نقدی و غیرنقدی برای آسیبدیدگان زلزله اقدام کردند. میزان کمکهای جمعآوری شده از سوی « سلبریتیها » با میزان وجوه دریافتی نهادهای مسئول از سوی مردم رقابت میکرد و گاهی نیز از آن پیشی میگرفت. برای بررسی این پدیده که سبب تعجب بسیاری از شهروندان و کارشناسان شده است با دکتر صادق زیباکلام، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، که خود یکی از متولیان جمعآوری کمکهای مردمی بود، گفتگو کردیم.

یورونیوز: پس از زمین لرزه و ویرانیهای ناشی از آن، افراد مشهور از قبیل ورزشکاران، هنرمندان و سایر چهرههای شناخته شده از جمله خود شما با اعلام شماره حساب از مردم خواستند که به یاری زلزله زدگان بشتابند. با توجه به اینکه در کشور نهادهای رسمی دولتی و غیردولی برای کمک رسانی به آسیب دیدگان حوادث این چنینی وجود دارد، به نظر شما چه عواملی سبب شده که مردم ترجیح بدهند کمکهای خود را از کانالهای دیگری به دست آسیبدیدگان برسانند؟

صادق زیباکلام:« مسلم است بخاطر مسائل عدیدهای که ظرف یکی دو دهه اخیر مطرح شدند، اعتماد مردم نسبت به مسئولان از قبل کمتر شده و این مسالهای نبود که تنها در جریان این زلزله خود را بروز دهد. به عنوان مثال سال ۹۲ زمانی که آقای حسن روحانی برای نخستین بار پیروز انتخابات ریاست جمهوری شد، یکی از نخستین اقدامات دولت این بود که سرشماری جدیدی از کسانی که یارانه دریافت میکنند صورت دهد. در همین راستا بسیاری از مسئولان و همینطور رهبران سیاسی و اجتماعی از مردم خواستند که خانوادههایی که به یارانه نیاز ندارند، از این مبلغ ناچیز بگذرند و ثبت نام نکنند، اما با کمال تعجب ما شاهد بودیم که بیش از ۷۰ میلیون نفر یعنی بالای ۹۰ درصد جمعیت در این طرح ثبتنام کردند. واضح بود کسر قابل توجهی از این افراد به این مبلغ نیاز نداشتند و بسیاری از آنان در پاسخ به چرایی ثبتنام در این طرح گفتند که ما این مبلغ را از دولت میگیریم و خودمان آن را به دست نیازمندان میرسانیم. این اتفاق علامت خوبی نبود و شاید اگر مسئولان جمهوری اسلامی ایران آن را جدی میگرفتند، امروز شاهد این نبودیم که یک استاد دانشگاه که هیچ حزب و تشکیلاتی ندارد، با اعلام یک شماره حساب در فضای مجازی در کمتر از ۴۸ ساعت دو میلیارد تومن پول جمع کند؛ مبلغی که از میزان کمکهای مردمی به هلال احمر یا کمیته امداد بیشتر بود. این مساله نه تنها در رابطه با من بلکه در رابطه با سایرین از جمله آقای علی دایی یا خانم نیکی کریمی و دیگر افراد مشهور نیز مشاهده شد. نکته دوم این است که تنها مشکل بحث بیاعتمادی نیست. بحث مهم دیگر این است که مسئولان و سازمانهای مربوطه نمیتوانند این کمکها را به دست مردم آسیب دیده از زلزله برسانند. یعنی حتی اگر هم بخواهند صادقانه عمل کنند، توان اجرایی آن را ندارند. به همین علت مردم تلاش کنند تا کمکها را به طوری که به مناطق زلزلهزده برسانند. برآیند بیاعتمادی به نهادهای مسئول، ناکارآمدی آنان و همچنین کمکهای خودسر مردم سبب آشفتگی و نابسامانی بسیار بزرگی در امر کمکرسانی شد که نتیجه آن بدبینی و بی اعتمادی بیشتر مردم نسبت به مسئولان و نهادهاست.»